Amerikan uzay ajansı NASA, Ay yüzeyinde inşa etmeyi planladığı bir demiryolu sistemiyle ilgili ayrıntılar paylaşıyor. Bu sistem, Ay'ı ziyaret edecek gelecekteki astronotların faaliyetlerini desteklemek için “robotik bir taşıma sistemi” sağlamayı amaçlıyor, NASA çevrimiçi bir açıklamasında belirtti. Demiryolu, NASA’nın Artemis programının bir parçası olacak. Bu program, 1972’den bu yana ilk kez astronotları Ay’a geri döndürmeyi hedefliyor. NASA, astronotları Ay yüzeyine indirmek için Eylül 2026’yı hedef tarih olarak belirledi. NASA ayrıca astronotların kendi keşiflerini yapabileceği ve bilimsel deneyler gerçekleştirebileceği uzun vadeli bir Ay üssü kurmayı planladığını da ifade etti. Yetkililer, bu üssün 2030’lu yıllar kadar erken bir zamanda inşa edilebileceğini belirtti. Üs ayrıca gelecekteki Mars keşifleri için potansiyel bir fırlatma alanı olarak hizmet edebilir. Geçen ay NASA, Ay'ı keşfetmek için tasarlanan yeni araç modellerini geliştirme ve test etme çabalarını da duyurdu. Ay demiryolu önerisinin adı “Flexible Levitation on a Track” (Esnek Ray Üzerinde Levasyon), ya da kısaca FLOAT. NASA, böyle bir demiryolu sisteminin Ay’daki günlük operasyonlar için “kritik” olacağını söyledi. FLOAT'ın ana amacı, astronotların aktif olduğu Ay bölgelerinde taşıma hizmetleri sunmak olacak, dedi uzay ajansı. Bu, Ay toprağı ve diğer malzemelerin Ay yüzeyindeki farklı bölgelere taşınmasını içerecek. NASA, regolit olarak adlandırılan bu Ay toprağını astronot faaliyetlerini destekleyebilecek maddeler için işlemeyi planladığını belirtti. Regolit, su veya sıvı formda oksijen ve hidrojen gibi maddeler içerebilir. Bu elementler, Ay'da uzun süreli kalışlar sırasında astronotlar ve ekipmanları için kullanılabilir. Önerilen demiryolunun diğer bir ana kullanımı, daha büyük malzeme ve ekipman yüklerini, uzay araçlarının indiği alanlara taşıyıp getirmek olacak. FLOAT sistemi, Kaliforniya’daki NASA’nın Jet Propulsion Laboratory (JPL) mühendisleri tarafından geliştiriliyor. Sistem, yüksek hızlı tren geliştirmelerinde yaygın olarak kullanılan bir teknoloji olan manyetik levitasyon esasına dayanıyor. NASA’nın çizimlerine göre, planlar düz, manyetik panellerin (robotlar olarak adlandırılan) düz bir ray hattı veya pist üzerinde süzülmesini, yani levitasyon yapmasını içeriyor. Bu robotların hareketli parçaları bulunmuyor ve enerjiye ihtiyaç duymuyor. Elektromanyetik enerjiyle ray boyunca itiliyorlar. NASA, taşıyıcı robotların basit tasarımının, uzun süre dayanıklı olmalarını ve az bakım gerektirmelerini sağlayacağını söyledi. Sistem rayları, karmaşık ve kalıcı bir yapı inşa etme ihtiyacını ortadan kaldırarak doğrudan Ay yüzeyine yerleştirilebilir. Ayrıca taşınabilir özellikte olup, taşınma yolları değiştirilebilir. FLOAT sisteminin küçük bir versiyonu, robotların 30 kilogramlık yükleri saatte yaklaşık 0,5 metre hızla taşımasına izin verecek. Daha büyük bir sistem ise 100.000 kilogramlık regolit taşımalarını mümkün kılabilir. NASA, bu tür bir sistemin “günde birkaç kilometrelik” yolculuklara izin verebileceğini belirtti. Ajans, şu anda FLOAT sisteminin farklı parçalarını geliştirme ve test etme aşamasında. FLOAT, yakın zamanda ek mali destek alarak devam eden bir dizi NASA geliştirme projesinden biri. Bu projeler, NASA'nın Yenilikçi İleri Kavramlar (Innovative Advanced Concepts - NIAC) adlı programının bir parçası. Her bir proje, önümüzdeki iki yıl boyunca çalışmaları ilerletmek için “600.000 dolara kadar” fon aldı. FLOAT ve diğer projeler, NIAC’ın ilk geliştirme aşamasını geçerek ikinci aşamaya geçti. Eğer çabalar umut vaat etmeye devam ederse, projeler faz III’e geçebilecek. Bu aşamada NASA’dan ek fon ve destek alacaklar. Bundan sonra, projeler gelecekteki bir uzay görevi için değerlendirilecek.
Haberi Mikail Tunç çevirdi. Haberin yazarı : Bryan Lynn ve haber NASA raporlarına dayanmaktadır.